بارون کارادو -مورخ و محقق فرانسوی
علی٬آن شجاع بی همتا و قهرمان یکه تازی بود که
پهلو به پهلو پیامبر اسلام می جنگید.
به اعمال برگزیده و معجزه آسایی قیام نمود٬ در
معرکه بدر بیست ساله بود که با یک ضرب دست٬
یکه سوار قریش را دو نیم ساخت!
در احد شمشیر پیامبر را به دست گرفت و بر سرها٬
کلاه خود می شکافت و بر تن ها جوشن می درید!
درنبرد خیبر با یک دست دروازه سنگین آهنین را از
جای کند و آن را بالای سر خود سپر ساخت!
و اما پیامبر او را بسیار دوست می داشت و به او
بسی وثوق داشت٬روزی به سوی علی اشاره کرد و
گفت: من کنت مولا فعلی مولاه
امام علی بن ابیطالب.تألیف عبدالفتاح عبدالمقصود.ج۱/ص۱۷
علی از اقیانوس های ژرف روح و بیان است در هر زمان و هر
مکان...٬ما هرگز تسلیم یأس نشده ایم و هرگز نخواهیم شد.زیرا
کمک و پیروزی با ماست.
به شهادت همان کسانی که به کمک ما بر خاستند و فرزند ابی
طالب از آنان است.
قدرت نمایی و قهرمانی امام محدود به میدانهای جنگ نبود٬
قهرمانی بود در صفای بصیرت و طهارت وجدان و سحر بیان و حرارت
ایمان٬و عمق روح انسانیت و بلندی همت و نرمی طبیعت.
ویاری محروم و رهایی مظلوم از چنگال متجاوز و ظالم٬ و فروتنی
برای حق٬ به هر صورت و مظهری که حق برایش تجلی نماید.
این نیروی قهرمانی٬ همیشه محرک و انگیزنده است٬گرچه
روزگارها از آن بگذرد.
امروز و هر روز که شوق ما برای پی ریزی بنای صالح و فاضلانه
شدید شود و به سوی آن باز گردیم٬
...راستی بر هر مورخی٬ هر چه هوشمند و نابغه باشد محال است
که بتواند تصویری کامل از شخص عظیمی مانند علی به دست تو
دهد. گرچه در هزار صفحه باشد٬...
زیرا آنچه این قهرمان تفکر و تأمل نموده٬گفته و عمل کرده و در میان
خود و پروردگارش بوده است. نه گوشی شنیده و نه چشمی دیده
و آن بسیار بسیار بیش از آن است که به دستش نمودار یا با زبان و
قلمش آشکار ساخته است.
پس هر تصوری که از او ترسیم کنیم ناچار صورت ناقصی از آن اصل
کامل است٬...
علی آن قهرمان بی مانند فکر و روح و بیان است٬در هر زمان و در
هر مکان.
«امام علی بن ابیطالب»-تألیف:عبدالفتاح عبدالمقصود٬ج۱-ص۱۷
به عقيده من فرزند ابی طالب نخستين كسي بود از عرب كه با روح
كلي جهان ارتباط و پيوستگي يافت و با او همنشين گشت و شب با
او دمساز بود.
او اولين كسي بود كه لبانش آهنگ نغمه هاي آن روح را به گوش
مردمي مي رسانيد كه پيش از آن چنان نغمه هايي را نشنيده
بودند. از اين رو ميان راههاي پر فروغ گفتار او و تاريكيهاي گذشته
خويش سرگردان شدند.
پس هر كس شيفته آن نغمه ها گشت.شيفتگي اش وابسته به
فطرت است، و هر كه به دشمني او پرداخت از ابناي جاهليت
است.
علي از جهان در گذشت در حالتي كه شهيد عظمت خود شد. در
حالي كه نماز ميان دو لبش بود و دلش از شوق پروردگار لبريز بود.
عرب حقيقت مقام و قدر علي را نشناخت تا از ميان همسايگان
پارسي آنان مردمي به پا خاستند و گوهر و سنگ ريزه را فرق
گذاشتند.
علي هنوز پيام خود را به طور كامل به سراسر جهان نرسانده بود
كه به سراي جاويدان شتافت. ولي من مي نگرم كه پيش از اين كه
چشم از اين خاكدان ببندد، تبسم شادي نقش رخساره اش بود.
مرگ علي مانند مرگ پيامبران روشن بين بود، همان پيامبراني كه
به شهري رو مي آوردند، و با مردم زماني زيست مي كردند، كه
شايسته آنان نبود. و سرنوشتي جز غربت و تنهايي نداشتند....
(داستان غدير.ص295)
پولس سلامه (ادیب و حقوقدان بزرگ مسیحی-لبنان)
شبهایی که بیدار بودم و با درد و رنج می گذراندم٬
افکار و تخیلاتم مرا به گذشته کشاند٬ شهید بزرگ امام
علی و سپس امام حسین (علیهم السلام) به یاد من آمدند.
یک بار مدتی طولانی گریستم و سپس شعر علی و حسین را
نوشتم....
این نویسنده مسیحی پس از آنکه خود را شخصی معرفی می
کند که با دیده ای باز و بدون تنگ نظری به مسائل
نگاه میکند٬ به بیان فضائل و کمالات علی (ع) می
پردازد و پس از شرح شهادت حضرت علی (ع) با این بیان
زیبا میگوید:
ای داماد پیغمبر٬شخصیت تو٬ مرتفع تر از مدار ستارگان
است.
این از خصایص نور است که پاک و منزه باقی می ماند.
گرد و غبار نمی تواند آن را لکه دار و کثیف کند. آن
کس که از حیث شخصیت٬ ثروتمند است هرگز نمی تواند فقیر
باشد.
نجابت و شرافت او با غم دیگران عالیتر و بزرگتر شده
است. شهید راه دینداری و ایمان٬ با لبخند رضایت٬ درد
و مشقت را می پذیرد.
ای استاد ادب و سخن٬شیوه گفتار تو مانند اقیانوسی
است که در عرصه پهناور آن٬ روحها به هم می رسند و به
یکدیگر می پیوندند...
داستان غدیر-صفحه ۳۰۱
توماس کارلایل-فیلسوف و نویسنده مشهور انگلیسی
اما علی(ع)٬ ما را جز این نرسد که او را دوست بداریم و به او عشق بورزیم.
چه او جوانمردی بلند قدر و بزرگ نفس بود. از سر چشمه وجدانش مهر و نیکویی سیل آسا سرازیر می گشت. از دلش شعله های نیرومندی و دلاوری زبانه می کشید.
شجاعتر از شیر ژیان بود٬ اما شجاعتی ممزوج با مهربانی و لطف و رأفت و دل نرمی...
در کوفه ناگهان به حیله کشته شد٬ و شدت عدالتش موجب این جنایت گشت٬ چه او هر کس را چون خودش عادل می پنداشت.
هنگامی که درباره قاتلش گفتگو می شد٬ گفت: اگر زنده ماندم خودم می دانم و اگر در گذشتم کار با شماست٬ اگر خواستید قصاص کنید٬ ضربت شمشیرش را به یک ضربه سزا دهید.... (۱)
نرسیسان - سردبیر سفارت بریتانیا در بغداد
اگر این خطیب بزرگ (علی بن ابیطالب-علیه السلام) در عصر ما٬ هم اکنون بر منبر کوفه پا می نهاد٬ می دیدید که مسجد کوفه با آن همه پهناوری اش از سران و بزرگان اروپایی موج می زد٬ می آمدند تا از دریای سرریز دانش او درختشان را سیراب کنند. (۲)
- داستان غدیر.صفحه ۲۹۴
- داستان غدیر.صفحه۳
علی (ع)٬ پرورده محمد (ص) و عمیقا به وی در امر اسلام وفا دار بود٬علی(ع) تا سر حد شور و عشق پایبند دین بود.
صادق و راستگو بود٬ در امور اخلاقی بسیار خرده گیر بود٬هم سلحشور بود و هم شاعر٬ همه صفات لازمه اولیاءالله در وجودش جمع بود. (۱)
شبلی شمیل (طبیب و محقق مسیحی)
امام علی بن ابیطالب (ع) بزرگ بزرگان و یکتا نسخه ای است که خاور و باختر در گذشته و حال٬ صورت دیگری از آن که مطابق با اصل باشد به خود ندیده است. (۲)
ولـتـر (نویسنده و فیلسوف قرن هجدهم میلادی-فرانسه)
ولتر در کتاب رسال ای درباره آداب و روسوم ملتها خلافت امیر المؤمنین را مستند شمرده و معتقد است که پیامبر اسلام و صیت کرده٬ و حتی از صحابه قلم و دوات خواسته که حضرت علی را به جانشینی خود کتبا منصوب کند.
ولتر از اجرا نشدن این وصیت اظهار تاسف می کند و می گوید:
آخرین اراده پیامبر اسلام (ص) اجرا نشد٬ او علی را به جانشینی خود منصوب کرده بود٬ و حال آن که پس از وفاتش٬ عده ای ابوبکر را برگزیدند. (۳)
- داستان غدیر-تالیف:جمعی از دبیران/صفحه۲۹۷
- ادبیات و تعهد در اسلام-تالیف:محمد زضا حکیمی/صفحه۲۵۰
- داستان غدیر/صفحه ۲۹۳
سلیمان کتّانی (از دانشمندان مسیحی لبنان)
در میان نخستین مهاجران٬ علی بن ابیطالب از همه نامدارتر و برتر بود.
کسانی که در انجام فتوحات و تحقق پیروزی نقش عمده ای داشتند بسیار
بودند٬ اما از آن میان علی بن ابیطالب بیش از همه در دل پیامبر جا داشت؛
زیرا او تربیت شده اش بود و رفیقش٬ مشاورش٬مصاحب جدایی
ناپذیرش٬ برادرش٬ همسر دخترش فاطمه زهرا که از همه کس
برای او عزیزتر بود٬ و پدر حسن و حسین که ذریه و دودمان پیامبر در
ایشان خلاصه می شود.
او نخستین کسی بود که ایمان آورد و تواناترین مدافع دین بود و دلیرترین
مبارز٬ پایدارترین جنگاور٬ هوشمندترین٬ حادثه پرداز٬ شیوا گوترین دانشمند
سخنور٬ و موفق ترین پیکارگر٬پیامبر از تمام این حقایق با چنین سخنانی
پرده برداشته است:
«خدایا٬ هر که را با او دوستی کند دوست بدار و هر که را با او
دشمنی ورزد دشمن بدار» و یا «علی از من است و من از علی
هستم»...«علی با قرآن است و قرآن با علی»... (۱)
-مواهب و فضائلی که در شخصیت علی بن ابیطالب شکل گرفت به جلوه
پیشوایی تبلور یافت که انسان٬ ارزش خویش را از او می گیرد و به او مدیون
است... (۲)
-علی بن ابیطالب از آن دمی که اسلام را درک کرد با اسلام زندگی کرد و
همه صدماتی را که در راه آن متحمل شد به جان خرید٬ آنهم به جان خریدن
مؤمنی پایدار و ثابت قدم... (۳)
-وقتی علی به خلافت رسید خود را موظف دید که در دو جبهه مبارزه کند٬
جبهه تجدید ساختمان شخصیت انسان٬ و جبهه تصحیح شیوه فتوحات و
هماهنگ ساختن آن با اصول اسلامی جهاد٬ در اینجا اربابان عربستا قد علم
می کنند و به مخالفت بر می خیزند.... (۴)
-چه چیز در نهج البلاغه فرود آمده که تصویر راستین آن روحی نباشد که
بسان پرتو خورشید در جام بلورین در تن علی بن ابیطالب فرود آمده
است؟کدام کار است که علی بن ابیطالب در حیاتش انجام داده و تعبیری به
نهایت درست از تمایلات عالیه و گرایشهای ملکوتی اش نبوده باشد؟
گرایشهای عالیه ای که از روح پاکش بر می تافته است... (۵)
-
امام علی مشعلی و دژی-سلیمان کتانی٬ترجمه:جلال الدین فارسی.ص۳۴
-
همان.ص.۸۷
-
همان.ص.۴۶
-
همان.ص.۱۳۴
-
همان.ص.۲۱۳